روشهای درمانی دیابت

روش های درمانی دیابت

روش درمان دیابت

 

دیابت به سه دسته دیابت نوع 1، دیابت نوع 2 و دیابت بارداری تقسیم میشود که بنا به تشخیص پزشک معالج و نوع دیابت، درمان ها متفاوت میباشد

به طورکلی درمان وکنترل دیابت شامل موارد ذیل است :

  • برنامه غدایی مناسب و ورزش منظم

  • درمان از طریق مصرف دارو (قرص)

  • درمان از طریق تزریق انسولین

  • درمان از طریق پمپ انسولین

 



درمان از طریق پمپ انسولین

پمپ انسولین دستگاهی است که وظیفه تزریق انسولین به زیر پوست بیمار دیابتی را مطابق الگوهای تعیین شده در زمان و مقدار معین بر عهده دارد. این دستگاه مشکلات تزریق متعدد روزانه را بطور کل حذف می‌نماید و کنترل مناسب تری نسبت به سایر روشهای کنترل قند خون به بیمار می‌دهد.

تمام ديابتي هاي نوع 1 و نوع 2 که انسولين تزريق مي کنند مي توانند از پمپ انسولين استفاده کنند. این دستگاه به گونه اي طراحي شده است که عملکرد آن بسيار شبيه به عملکرد پانکراس مي باشد. ميزان انسوليني که پمپ انسولين تزريق مي کند از نيمه شب تا صبح بيشتر و از صبح تا نيمه شب کمتر مي باشد.

از آنجايي که نحوه انتقال انسولين به بدن مشابه لوزالمعده است در نتيجه فرد مي تواند قند خون خود را دقيق تر کنترل کند و در محدوده نزديک به طبيعي نگه دارد. کنترل دقيق قند خون باعث کاهش HbA1c و در نتيجه کاهش و تعويق در بروز عوارض ديررس ديابت مي گردد به طوري که عوارض چشمي تا 47% ، عوارض کليوي تا 54 % و عوارض عصبي تا  60%  کاهش مي يابد.

با استفاده از پمپ انسولين دفعات تزريق از چند بار در روز به هر سه روز يکبار کاهش مي يابد.هر زماني که شما احساس نياز به خوردن کنيد، يا قند خونتان بالا باشد، با محاسبه ميزان نياز به انسولين مي توانيد با فشردن يک کليد، انسولين مورد نياز را به بدنتان وارد کنيد. با استفاده از پمپ انسولين ميزان دفعات افت قند خون به حداقل مي رسد.
 

پمپ انسولين به دو صورت انسولين را تزريق مي کنند

  •  Bluse : انسوليني است که هر15 دقيقه قبل از غذا تزريق مي شود. اينکه چه مقدار انسولين وارد بدن شود بستگي به ميزان کربوهيدرات دريافتي دارد
  •   Basal : ميزان انسولين است که در طي  24 ساعت، پمپ وارد بدن مي کند و قند خون در طول روز و بين وعده هاي غذايي ثابت نگه مي دارد.ست تزریق پمپ را مي توان روي شکم، بازو و ران نصب کرد.
     

درمان از طریق تزریق انسولین

از آنجایی که در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 ، بدن انسولین تولید نمی کند، این افراد باید انسولین مورد نیاز خود را به شکل تزریقات روزانه به بدن خود برسانند. در دیابت نوع 2 که در آن،  انسولین به میزان کمی ترشح می شود و یا در بدن نسبت به عملکرد آن مقاومت وجود دارد، در اکثر مواقع در طی چند سال پس از تشخیص دیابت نیاز به انسولین در فرد مبتلا ظاهر می گردد و دیگر روش های قبلی درمان (مثل قرص های دیابت) قادر به کنترل قند خون نیستند. در دیابت بارداری نیز باید به منظور کنترل قند خون از انسولین استفاده کرد.

انسولین از لحاظ تاثیر آن بر بدن به چهار دسته تقسیم میشود:

  • سریع الاثر:  اثر این نوع انسولین حدوداً 20- 10  دقیقه بعد از تزریق شروع ، و 2 -  1  ساعت پس از تزریق به بیشترین میزان رسیده و معمولاً تا 4-ساعت در بدن باقی می ماند. این نوع انسولین برای تزریق قبل از وعده های غذایی طراحی شده است مانند:  لیسپرو آسپارت
  •  کوتاه اثر:  کوتاه اثر یا رگولار. این نوع انسولین نیز برای استفاده قبل از وعده های غذایی طراحی شده است. با این تفاوت که این نوع انسولین دیرتر از انسولین سریع الاثر، شروع به اثر می کند. بنابراین باید 45- 30 دقیقه قبل از غذا این نوع انسولین را تزریق نمایید. این نوع انسولین 3 - 2  ساعت بعد از غذا، بیشترین اثر را دارد و حدوداً  ساعت در بدن باقی می ماند.
  •  متوسط الاثر: این نوع انسولین نسبت به دو نوع انسولین قبلی دیرتر شروع به اثر کرده و مدت زمان بیشتری نیز در بدن باقی می ماند. این نوع انسولین 2- 1  ساعت بعد از تزریق شروع به اثر می کند، 10- 4  ساعت بعد از تزریق به اوج اثر خود می رسد و تا 16- 10 ساعت بعد از تزریق هم در بدن باقی می ماند. مانند: انسولین NPH .
  • بلند اثر:  این نوع انسولین 4- 2  ساعت بعد از تزریق شروع به اثر کرده و  24  ساعت در خون با غلظت یکنواخت باقی می ماند. معمولاٌ قبل از خواب تزریق می شوند.مانند: انسولین گلارژین و دتمیر.

درمان از طریق مصرف دارو

همانطور که می دانید، در دیابت نوع 2 قند خون به سه دلیل عمده بالا می رود :

  • انسولین به مقدار کافی توسط لوزالمعده ترشح نمی شود
  •   در سلول های بدن نسبت به انسولین مقاومت وجود دارد
  •   کبد گلوکز بیشتری تولید میکند

داروهای پایین آورنده قند خون، هر یک با تغییر در یک یا بیش از یکی ازعوامل فوق منجر به کاهش قند خون می شوند. البته نقش این داروها تنها کاهش  قند خون نیست. بعضی از این داروها، باعث کاهش وزن و چربی خون که از عوامل ابتلا به بیماری های قلبی هستند نیز می شوند. ذکر این نکته الزامی است که، تمامی گروههای دارویی کاهش دهنده  قند خون به جز یک گروه (گروه سوم) هیچگونه تأثیری بر کنترل قند خون در دیابت نوع 1 ندارند و تنها مختص افراد مبتلا به دیابت نوع 2 می باشند.

گروه های مختلف دارویی:

گروه اول : افزایش دهنده ترشح انسولین از لوزالمعده

گروه دوم : کاهش دهنده تولید گلوکز در کبد

 گروه سوم : موجب کاهش جذب گلوکز از روده ها می گردد و در نتیجه نقش مهمی در کاهش قند خون بعد از غذا دارد

گروه چهارم : باعث کاهش مقاومت بدن به انسولین می گردد که یکی از مهم ترین علل افزایش قند خون در دیابت نوع 2 است

درمان از طریق رژیم غذایی و ورزش

تغذیه یکی از اساسی ترین پایه های درمان دیابت است . تغذیه صحیح به شما کمک میکند تا قند خون خودتان را در حد طبیعی نگه دارید همچنین از دیابتی شدن افراد در معرض خطر جلوگیری میکند. اهمیت تغذیه صحیح به قدری است که گاهی میتوان قند خون را تنها با رعایت رژیم و بدون مصرف دارو کنترل کرد.

 شما باید میزان غذای دریافتی را با مقدار انسولین تزریقی و نیز میزان فعالیت جسمانی تنظیم کنید. اگر در طول روز از تمامی گروههای غذایی استفاده کنید ،انواع مختلفی از ویتامین ها و املاح به بدنتان خواهد رسید که بدن شما به آنها نیازمند است.

 از آنجایی که ممکن است مقدار نسبتاً مشخص و ثابتی از مواد غذایی و در ساعات معینی از روز مصرف کنید، بهتر است غذا را در 6 وعده که شامل 3 میان وعده و 3 وعده اصلی است مصرف کنید، نظم و ترتیب در غذا خوردن تاثیر بسزایی در کنترل قند خون شما دارد .

 بهتر است در میان وعده از سبزیجات، غلات سبوس دار، لبنیات، آجیل خام و میوه استفاده کنید و در مصرف بیش از حد میوه خودداری نمایید، زیرا میوه نیز دارای قند میباشد و باعث افزایش میزان سطح قند خون شما خواهد شد.

ااگر حتی قند شما بالاست ،از حذف کامل یک وعده غذایی جداً خودداری نمایید .در مصرف چربی ها و قند های ساده احتیاط کنید و کربوهیدرات ها را از رژیم خود حذف نکنید زیرا کربوهیدرات ها هم برای سلامتی شما مفید هستند. مواد غذایی کم نمک مصرف کنید و از مصرف فست فودها تا حد امکان خودداری نمایید.

 برای کنترل بهتر دیابت خود، بهتر است روزانه حداقل 30  دقیقه ورزش کنید.